عبارت است از نفوذ خير در نهايت ظرافت در يك موجود ، تا حدودى موفّق به توضيح آن كلمه گشته‌ايم ، بنا بر اين ، معناى لطيف بودن خداوندى بر بندگانش اينست كه خير يا خيرات الهى در نهايت ظرافت در بندگانش نفوذ دارد . در تمدّن اسلامى چنان كه زمامدار مأمور به رحمت و محبّت و لطف بر مردم است ، افراد مردم هم بايد در حقّ يكديگر هر سه موضوع مزبور را مبذول بدارند . بيائيد در تفاوت ما بين دو نوع تمدّن بينديشيم كه يكى مىگويد : بايد انسانها به يكديگر رحمت و محبّت و لطف بورزند كه معناى آن چنين است كه انسانها واقعاً مانند اعضاى يك پيكرند ، بلكه بالاتر از اين ، انسانها مانند امواج يك روحند ، مسلَّم است تمدّنى كه بر اين مبنا استوار شود ، انسان را چگونه تلقّى مىكند و مىخواهد انسان را بكجا برساند تمدّن بر اين مبنا انسان را از منزلگه - * ( إِنَّا لِلَّه ) * ( ما از آن كمال مطلقيم ) برداشته و با قرار دادن وى در تكاپوى مسابقه در خيرات و كمالات ، رهسپار منزلگه * ( وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ ) * مىنمايد . اين انسانها سر تا پا رحمت و محبّت و لطف براى يكديگرند ، چون همهء افراد چنين تمدّن ، از دل برخوردارند و مىدانند كه - بجان زنده دلان سعديا كه ملك وجود نيرزد آن كه دلى را ز خود بيازارى و تمدّن ديگر مىگويد : خرد ، دل ، رحمت ، لطف و محبّت يعنى چه من اينها را نمىفهمم . اگر قدرت دارى بيا جلوتا با يكديگر به نزاع و كشمكش بپردازيم ، هر كس قوىتر باشد ، موجوديّت و حقّ زندگى از آن او است اين